You are here

Geothermie: Brussel onderzoekt de toekomst onder zijn voeten

In welke mate en op welke manier kan het Brussels Gewest haar geothermisch potentieel benutten om het hoofd te bieden aan de klimaat- en de energie-uitdaging ? Een eerste stap in de goede richting is het Brugeo project 2016-2020.

In welke mate en op welke manier kan het Brussels Gewest haar geothermisch potentieel benutten om het hoofd te bieden aan de klimaat- en de energie-uitdaging? Een eerste stap in de goede richting is het Brugeo project 2016-2020.

Geothermie in het Brusselse Gewest om zijn klimaatdoelstellingen te halen? Je maakt een grapje: we zitten niet in IJsland of in Toscanië!  Hoe het ook zij, we spreken hier niet van diepe geothermie, maar ondiepe boringen: minder dan 250 meter. Er zijn al 35 geothermische putten van dit type in de ondergrond van de hoofdstad, bijvoorbeeld in het ziekenhuis Delta Chirec dat in aanbouw is (foto onder). En deze putten zijn operationeel. Men zou volgens de initiatiefnemers van Brugeo, een project om het Brusselse geothermische potentieel te ontwikkelen, zelfs veel verder kunnen gaan. Want we hebben het over een potentiële hernieuwbare energiebron die kan instaan voor de verwarmings- of koelingsbehoefte van bepaalde gebouwen.

En op het gebied van geothermische projecten, staat België nog in zijn kinderschoenen. Je moet enkele duizenden meters diep gaan om temperaturen te bereiken die hoger liggen dan 80°C, de minimumtemperatuur om elektriciteit te kunnen produceren. Er zijn al een aantal diepe geothermieprojecten in Wallonië, St Ghislain en Dour; terwijl in Vlaanderen VITO een project van diepe geothermie plant voor 2019.

Maar op de korte termijn zal geothermie in België waarschijnlijk worden ingezet voor thermische toepassingen op lage temperatuur: verwarming of koeling.

De EGEC, Europese Federatie van geothermische energie, identificeert de grote kantoorgebouwen, woningen en landbouwserres, als veelbelovende voorbeelden voor de uitvoering van kosteneffectieve geothermische projecten. Ook de gebouwen van het Brussels Gewest komen hiervoor in aanmerking.


Het ziekenhuis Chirec Delta benut één van de 35 operationele geothermische putten in Brussel.

Het oost-west geologisch profiel van het Brussels Gewest

In Brussel wordt geothermie enkel gebruikt voor lage temperatuurstoepassingen in zeer ondiepe ondergrond (<10 m) en ondiepe ondergrond (10 - 300m).

In ondiepe gebieden, afhankelijk van de diepte en ligging van de site, zullen geothermische putten aquifers exploiteren die gelegen zijn in drie geologische zones: de grondwaterlaag in het Brusselse zandlaag  (in de hoogste zone van Brussel), de grondwaterlaag in de Landense zandlaag (zandlaag Hannut), en dieper in de onderliggende rotslagen.


Bron : G. Van Lysebetten (CSTC)

Een bewezen technologie

Voor lage temperatuurssystemen is de warmte onttrokken uit de Brusselse ondergrond in de orde van 15° C gedurende het hele jaar. Een warmtepomp kan perfect zorgen voor de verwarming (en koeling) van een gebouw (kantoor of flatgebouw) dat goed geïsoleerd is volgens de nieuwe regionale bouwnormen.

De technologie – open of gesloten systemen – wordt nu perfect beheerst. Er is enkel een gebrek aan  gedetailleerde kennis van de Brusselse ondergrond om de installaties zo juist mogelijk te kunnen dimensioneren in functie van de plaats en aard van de bodem (thermische geleidbaarheid van verschillende lagen, parameters van de aquifers, enz.). Dit is de belangrijkste doelstelling van het project Brugeo, gelanceerd over vier jaar (2016-2020) door het Brussels Gewest met de steun van het Europees fonds EFRO: het in kaart brengen van de geothermische situatie in Brussel om een beter inzicht te krijgen in de potentiële waarde.

Diverse wetenschappelijke en technische partners bundelen hun vaardigheden in een samenwerking: ULB (Service BATir), VUB (Departement Hydrologie en Hydraulica), geologen van het IRNSB (Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen van België), Leefmilieu Brussel, CSEC (Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor de Bouw), ...

Doelstellingen :

  • bundelen van gegevens over de Brusselse ondergrond;
  • uitvoeren van nieuwe tests in het laboratorium en op het terrein (er zijn momenteel twee nieuwe proefboringen aan de gang in het Ter Kamerenbos - foto hieronder);
  • realiseren van een kaart met een schatting van de energie die kan worden geleverd of worden geabsorbeerd door de ondergrond op één plaats afhankelijk van de diepte van de boring en het gekozen geothermische systeem;
  • actualiseren van de wetgevend kader voor dit type installatie
  • verbeteren van informatie voor de bedrijven, de burgers en de administratie over de nog onbekende voordelen van deze technologie.
  •  

Wantrouwige professionals

Oorzaak, een diepe onwetendheid van de gebruikte technologieën. Het grote publiek kent vooral de diepe toepassingen – die meer spectaculair zijn. Terwijl de professionals (architecten, studiebureaus, putboorders, installateurs) moeite hebben met geothermische projecten.

Omdat ze over het algemeen niet vertrouwd zijn met de wetten van de thermodynamica (velen begrijpen de 'magische' werking van een warmtepomp niet goed), ze zijn nog steeds terughoudend zijn om voor deze technologie te kiezen.

De technische en administratieve implicaties in verband met boringen lijken hen onoverkomelijk, de werking van dubieuze warmtepompen, hun onzekere betrouwbaarheid op lange termijn, misleidende terugverdientijden in termen van overschatte kosten, etc.

Kortom, (bijna) elke keer, geven professionals de voorkeur aan, volgens hen, meer bewezen en betrouwbare oplossingen. Vandaar de nadruk in Brugeo op informatie en communicatie.

Afspraak binnen drie jaar om de toekomst van geothermie in Brussel voor te stellen.

Catégorie: 
Technologies
Filière: 
4