You are here

Welk duurzaam levenseinde van fotovoltaïsche panelen?

Wallonië en Brussel zijn bezig met de afwerking van het juridische en praktische kader voor de recyclage van gebruikte zonnepanelen. Het principe van circulaire economie opent ook de weg naar het hergebruik van de panelen aan het einde van hun levensduur.

Met een geïnstalleerd vermogen van 3 GWp in België, zou de hoeveelheid afval van gebruikte fotovoltaïsche panelen binnen dit en twee jaar ongeveer 275.000 ton bedragen. In Europa wordt dit volume geschat op 9,5 miljoen ton in 2050. Wat zal er gebeuren met dit materiaal aan het einde van haar levensduur?

Volgens de Europese Richtlijn 2002/96/EG betreffende afgedankte elektrische en elektronische apparatuur moeten fabrikanten en/of invoerders de inzameling en recyclage garanderen aan het einde van hun levensduur. Bij een herziening in 2012 zijn er onder andere fotovoltaïsche panelen aan toegevoegd. De richtlijn moest tegen februari 2014 in nationale wetgeving worden omgezet.

Wij zien dat dat PV-omvormers gewoon aansluiten bij de bestaande categorie van omvormers (categorie 9).

In België heeft enkel Vlaanderen de nieuwe richtlijn omgezet sinds september 2014. Volgens de andere twee gewesten zal de richtlijn binnenkort worden omgezet. Wallonië en Brussel moeten het nog eens worden over de milieubeleidsovereenkomst, dat de praktische organisatie zal formaliseren en de erkenningsvoorwaarden zal verduidelijken van het bedrijf of de bedrijven die de dagelijkse verantwoordelijkheid op zich zal/zullen nemen.

Waarom niet Recupel ?

Waarom kozen de spelers niet gewoon voor Recupel ? Deze vereniging beheert, sinds vele jaren, de meeste apparatuur die onder de richtlijn valt. Volgens ons onderzoek, vereist de terugname en de recyclage van gebruikte fotovoltaïsche panelen een meer specifieke behandeling dan een koelkast of computer. Recupel zou eveneens aan de fotovoltaïsche sector – fabrikanten en invoerders – toegangsgeld hebben gevraagd dat de betrokken bedrijven zou hebben afgeschrikt.

In ieder geval genoeg om de vele uren van besprekingen te rechtvaardigen tussen de betrokken gewestelijke partners ... die tot nu toe tot niets hebben geleid.

Een oplossing door de industrie : PVCycle

Je kan verbaasd zijn over de traagheid van de omzetting ervan, aangezien de sector – die rechtstreeks bij deze uitbreiding van de D3E richtlijn is betrokken – sinds 2007 de verplichting van de terugname en recyclage op zich heeft genomen. De organisatie PVCycle, die werd opgericht voor deze missie, heeft nu de expertise, de ervaring en de apparatuur om gebruikte panelen te verzamelen en de recyclage sector te voorzien op internationale schaal. Ze doet de recyclage al in verschillende Europese landen.

Sinds 2010 heeft PVCycle in Europa al 13.000 ton gebruikte panelen verzamelt. In België, waar ze nog niet het Belgische statuut heeft, biedt ze deze dienst aan in opdracht van een aantal aangesloten bedrijven of « op vraag » tegen een vergoeding. Daarom wordt ze naar verluidt getipt als de toekomstige erkende operator en speelt ze momenteel een rol in de gesprekken tussen de drie gewesten.

In Vlaanderen werd er een milieubeleidsovereenkomst afgesloten in januari 2013 gecoördineerd door OVAM (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij. De andere twee gewesten daarentegen stellen het uit.


Types van verzamelde panelen in België. Conférentie van Louise GONDA, ULB-4MAT, in november 2015.

Op weg naar een circulaire en solidaire economie

Het klopt dat het thema niet echt dringend is omdat de industrie nog steeds relatief jong is en dat de gemiddelde levensduur van fotovoltaïsche installaties wordt geschat op een goede twintig jaar.

Van Waalse en Brusselse kant heeft men de voorkeur om lessen te trekken uit de eerste milieubeleidsovereenkomsten die niet altijd even transparant zijn geweest. Het moet ook worden gezien als een meer actuele discussie over de circulaire economie en herlocatie.

Dit is precies de filosofie van het Waalse Solarcycle project, dat in 2012 gelanceerd als onderdeel van de 7e projectoproep van het Mecatech Pole van het Marchal 2. groen Plan.

Dit project van terugname en recyclage van fotovoltaïsche eenheden die niet meer worden gebruikt, wordt gecoördineerd door RECMA (cvba met maatschappelijk doel) in samenwerking met  Comet Traitements, de Universiteit van Luik (Greenmat) en de Vrije Universiteit van Brussel ( 4MAT). Het project heeft als doel om uiteindelijk meer dan 95% van de grondstoffen te recupereren waarvan een groot deel niet-hernieuwbaar is en die komen uit landen buiten Europa (silicium, koper, zilver en andere zeldzame metalen).

Bovendien is de verwijzing naar enkel fotovoltaïsche panelen vrij beperkend omdat er meer en meer sprake is van BIPV (bouwgeïntegreerde zonnecellen) en de integratie van zonne-energie in een groot aantal mobiele apparaten die zich vermenigvuldigen in de loop der tijd. Zoveel nieuwe zonne-technologieën waardoor de verplichte terugname door de D3E richtlijn opnieuw zou kunnen worden aangekaart.

Hoe zit het met het hergebruik ?

Er is echter nog een andere dimensie aan de veroudering van fotovoltaïsche materialen aan het einde van hun levensduur die we niet uit het oog mogen verliezen, namelijk het hergebruik. Laten we niet vergeten dat het hergebruik prominent aanwezig is in de door Europa voorgestelde afvalhiërarchie. Na 20 of 30 jaar kan een fotovoltaïsche cel nog steeds ongeveer 80% van het nominale vermogen leveren. Het is verleidelijk deze te vervangen om het maximum uit zijn initiële investering te halen vermits ze is afgeschreven. Maar 80% of minder, het is nog steeds beter dan niets, vooral als het u niets kost. Denk aan mobiele of autonome toepassingen tegen een lagere kostprijs. Op deze manier kan hergebruik winstgevend zijn.

Deze piste moet op zijn minst worden overwogen. De gewesten die er zo goed mogelijk gebruik van zouden willen maken, kunnen er zelfs bij winnen.

Catégorie: 
Actualité Belgique
Filière: 
8

Om verder te gaan